Ai có thể là Satoshi Nakamoto? Các giả thuyết hợp lí nhất

Cha đẻ của Bitcoin – đồng tiền mã hoá đầu tiên trên thế giới rốt cuộc là ai? Những ai có khả năng cao là Satoshi Nakamoto? Bài viết này sẽ giới thiệu anh em vài người có khả năng cao là nhân vật bí hiểm chúng ta đang tìm kiếm.

Lưu ý: Nếu anh em chưa biết Bitcoin là gì, nên đọc bài hướng dẫn cơ bản trước khi tìm hiểu đề tài dưới đây. Sẽ dễ hiểu hơn cho anh em.

Những suy luận ban đầu – Satoshi là ai?

Khi làm việc với các nhà phát triển đầu tiên trong dự án Bitcoin, Satoshi Nakamoto – người sáng lập Bitcoin tránh để lộ thông tin cá nhân. Ông chỉ bàn bạc về mặt chuyên môn kĩ thuật. Mặc dù vậy, nhiều người đã cố gắng phân tích hành vi và đưa ra nhiều giả thuyết về danh tính thực sự của Satoshi Nakamoto.

Đầu tiên, trong bài viết trước, chúng ta có nhắc đến hồ sơ Quỹ P2P, Satoshi tự nhận mình là người Nhật Bản. Tuy nhiên, nhiều thành viên trong cộng đồng Bitcoin không tin rằng đây là sự thật, bởi vì kĩ năng tiếng Anh lưu loát của ông, cũng như không có bằng chứng rõ ràng chứng minh ông này biết tiếng Nhật.

Stefan Thomas, một người hưởng ứng Bitcoin và là coder người Thuỵ Sĩ, đã nghiên cứu dấu thời gian (timestamp) các bài viết và email của Satoshi. Hầu hết tin nhắn đều gửi trong giờ “hơi lạ” so với ai sống ở Nhật Bản. Dĩ nhiên chúng ta không thể đánh giá thói quen sống – giờ đi ngủ của mỗi người (đặc biệt anh em trader/crypto). Nhưng Satoshi thường sử dụng chính tả của giọng Anh, nên nhiều người tin rằng ông này đến từ Anh Quốc hoặc các nước trong khối Thịnh vượng chung.

Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có câu trả lời cho ai là chủ nhân của Bitcoin. Vài người tự nhận nhưng lại chưa có bằng chứng thuyết phục. Cộng đồng Bitcoin đã rất cố gắng để tìm Satoshi, nên đã có vài giả thuyết về danh tính của nhân vật này. Đó lần lượt là:

Nick Szabo

Nick Szabo
Nick Szabo là một người Mĩ gốc Hungary, được một blogger cho là có liên quan đến sách trắng Bitcoin, qua phương pháp phân tích ngôn ngữ học. Đối với nhiều người thì đây là câu trả lời hợp lí nhất cho câu hỏi, ai có thể là Satoshi Nakamoto. Điều thú vị về Szabo là ông này cũng là fan của tiền tệ phi tập trung, và thậm chí có công bố một sách trắng về Bit gold, một thứ tương tự và tiền thân của Bitcoin nhưng không nhận được sự chú ý.

Trong một thông cáo báo chí năm 2011, Szabo nói rằng “Tôi, Wei Dai, và Hal Finney là những người tôi biết đủ thích ý tưởng đó (ám chỉ Bitcoin) để theo đuổi nó đến bất kì mức độ nào cho đến khi Nakamoto”. Cũng có vài bằng chứng giới hạn là Szabo thích dùng tên giả. Mặc dù vậy, ông này phủ nhận mình là Satoshi Nakamoto, và không có thêm bằng chứng gì. Khi được hỏi, Szabo trả lời, “cảm ơn đã cho tôi biết. Nhưng chắc bạn nhầm tôi là Satoshi rồi, tôi quen với vụ này rồi”.

Dorian Nakamoto

Dorian Nakamoto

Nếu Satoshi Nakamoto không phải tên giả thì sao? Quay lại năm 2014, trong một bài báo chuyên sâu, một nhà báo đưa ra giả thuyết khác, cho rằng Dorian Prentice Satoshi Nakamoto, một công dân Mĩ gốc Nhật, có thể là người sáng lập Bitcoin. Giả thuyết này hợp lí nhờ hai điểm: Cái tên và quá khứ của ông này. Nakamoto là một nhà khoa học máy tính, người đã làm việc trong vài dự án kĩ thuật quốc phòng, cũng như cho một công ty về dịch vụ và thông tin tài chính.

Nakamoto được ghi nhận là đã rời hai công việc của ông vào những năm 1990. Khi được hỏi có phải người sáng lập Bitcoin, Nakamoto trả lời: “Tôi không còn tham dự vào nó, nên tôi không thể thảo luận. Nó đã được chuyển cho người khác. Họ đang đảm nhận bây giờ. Tôi không còn mối liên hệ nào”. Câu trả lời này đã nhanh chóng tạo sự hưng phấn cho cộng đồng, nhưng sau đó ông này khẳng định đã hiểu nhầm câu hỏi, tưởng rằng phóng viên hỏi về việc ông làm cho một hợp đồng quốc phòng. Ông cũng nhắc là mình chưa bao giờ nghe về tiền điện tử trước giờ.

Sau đó không lâu, tài khoản của Quỹ P2P kết nối với người sáng lập Bitcoin thực sự đăng một tin nhắn sau bao năm im lặng. Nội dung tin nhắn là: “Tôi không phải Dorian Nakamoto”. Cho tới giờ không biết tài khoản đó bị hack hay là Satoshi bản gốc. Tuy nhiên, cộng đồng Bitcoin tin rằng Satoshi hiểu mình cần cung cấp bằng chứng, nên ông sẽ kí mọi tin nhắn nào bằng chìa khoá (key) mã hoá gốc của ông.

Craig Wright

Craig Wright

Một giả thuyết khả thi khác cho câu trả lời tác giả Bitcoin thực sự là ai, đó là Craig Wright. Tuy nhiên, câu chuyện hơi phức tạp chút, vì Wright tự nhận mình là Satoshi Nakamoto nhưng lại không cung cấp bằng chứng. Ông là một doanh nhân, nhà khoa học máy tính, học giả người Úc. Theo sau khẳng định của ông là nhiều đợt lùm xùm truyền thông. Thời gian tiếp theo, các trang tin công bố một bài viết gồm bằng chứng email chỉ ra sự liên hệ giữa Craig Wright và một chuyên gia phân tích pháp y (?) về việc tạo ra Bitcoin.

Khi Wright đóng tài khoản Twitter của ông và từ chối cung cấp thêm bằng chứng thuyết phục, đa số cộng đồng Bitcoin bắt đầu tin rằng lời tự nhận của ông này chỉ là một trò lừa bịp. Mặc dù vậy, Gavin Andersen và Jon Matonis, hai thành viên nổi bật của cộng đồng Bitcoin, lại ủng hộ Wright. Với nền tảng của mình, ông này có vẻ là một ứng viên hợp lí, nhưng thiếu bằng chứng mật mã học.

Satoshi là ai? Một nhóm người bí mật chăng?

Đầu bài viết đến giờ anh em chỉ nghĩ Satoshi Nakamoto là một cá nhân? Tuy nhiên, một kịch bản khác cho rằng Bitcoin được tạo ra bởi một nhóm người, một định chế tài chính, cơ quan chính phủ, hay một doanh nghiệp.

Điều này giải thích được tại sao lại có nhiều mập mờ như vậy và không ai đủ khả năng chứng minh mình có liên hệ trực tiếp đến việc sáng lập tiền điện tử. Vì là một nhóm người, mỗi cá nhân chỉ là một phần, nên không ai đủ bằng chứng thuyết phục 100%, đây cũng là một giả thuyết hợp lí.

Phân tích dựa trên phong cách cá nhân của Satoshi không đem lại kết quả khả quan, và có vài điểm khác biệt trong những người can dự đến sự phát triển Bitcoin giai đoạn đầu. Một giả thuyết thú vị khác nói đến việc chơi chữ của bốn tên công ty: Samsung, Toshiba, Nakamichi và Motorola. Satoshi Nakamoto là ghép giữa bốn cái tên đó chăng? …

Chứng manh danh tính cho ai là Satoshi thực sự

Satoshi đã tối thiểu hoá sự biến mất của mình, hay nói cách khác là hoàn toàn không dấu vết. Không để cơ hội cho ai đó có thể tìm thấy nhận dạng của ông. Vì vậy, có vẻ như chúng ta không có cách nào biết người này thực sự là ai, ngoại trừ trường hợp, ông tự hé lộ mình và cung cấp bằng chứng mật mã cho danh tính bản thân.

Hiện tại, có vài cách để Satoshi có thể tự chứng minh bản thân nếu ông chọn hé lộ. Satoshi vẫn chưa hề di chuyển những đồng coin ông nắm giữ, vậy nên lí thuyết là ông vẫn giữ khoá riêng tư (private key) nắm giữ số lượng coin đó. Ngoài ra, Satoshi thật có thể vẫn nắm khoá những block khởi thuỷ (Genesis block) – những đồng BTC đó không thể di chuyển, nhưng khoá riêng tư có thể dùng để kí một tin nhắn, và chứng minh được quyền sở hữu.

Lời kết

Với những thông tin hiện nay có được, thì chưa có câu trả lời xác đáng cho anh em chúng ta về Satoshi là ai. Giờ chỉ còn trông đợi là người sáng lập Bitcoin có muốn xuất hiện trước công chúng hay không thôi.

Ông cũng không còn ảnh hưởng lên cách Bitcoin vận hành nữa, cũng như không thể thay đổi luật chơi nếu không có sự đồng thuận của thợ đào và node. Nên dù có xuất hiện, thì vị thế của ông chắc cũng chỉ là mang tính danh dự, vì ông không còn thực quyền lên hệ thống blockchain phi tập trung của Bitcoin.

Hi vọng bài viết này giúp anh em hiểu hơn về người sáng lập ẩn danh của Bitcoin.