Hiện tại có hơn 5.500 loại tiền kỹ thuật số khác nhau, và đáng kinh ngạc là chúng có thể được giao dịch trên hơn 600 sàn giao dịch khác nhau, dữ liệu theo Coinmarketcap. Mỗi sàn lại khác nhau, mặc dù chúng có thể được phân thành hai loại: sàn tập trung CEX và phi tập trung DEX.

Mặc dù các loại sàn này đã trở thành một phần không thể thiếu đối với hệ sinh thái Blockchain, một số người tin rằng sự phụ thuộc vào các sàn tập trung để giao dịch tài sản kỹ thuật số là rất phản trực quan với tinh thần phi tập trung của Blockchain. Nhưng, sàn tập trung hiện tại được ưa chuộng hơn do có các bảo mật bổ sung, nhiều tính năng sàn và dễ sử dụng cho số đông, chi phí xây dựng thấp hơn, thanh khoản lại lớn hơn.

Sàn tập trung CEX dễ sử dụng hơn cho các user mới so với DEX

Các sàn giao dịch tập trung (thường được gọi là một sàn CEX online) được điều hành bởi một tổ chức giám sát các hoạt động hàng ngày của nó như bảo trì, bảo mật và phát triển sàn. Mô hình kinh doanh của một sàn giao dịch tập trung tương tự như một sàn giao dịch chứng khoán truyền thống, tính phí giao dịch để đổi lấy quyền truy cập vào thị trường. Loại sàn này hoạt động như một bên thứ ba trung gian kết nối người mua và người bán với nhau.

Nói chung, sàn tập trung được xem là một nền tảng truy cập dễ dàng hơn vào tiền kỹ thuật số cho những người chưa quen, mới bắt đầu tìm hiểu. Sàn tập trung cũng có thể cung cấp các dịch vụ bổ sung như dịch vụ chưa có trên các sàn giao dịch phi tập trung, như giao dịch ký quỹ, dừng lỗ và cho vay lending.

Một số sàn giao dịch tập trung đóng vai trò là cửa ngõ cho phép giao dịch nhiều loại tiền tệ kỹ thuật số. Các sàn giao dịch này thường cung cấp giao dịch tiền pháp định và thường phải tuân theo quy định và do đó bắt buộc phải tuân thủ luật pháp quốc gia của họ. Qui trình nhận biết khách hàng (KYC) và luật chống rửa tiền (AML). Tại các quốc gia như Mỹ, Canada, Nhật, Đức, Singapore, Hàn Quốc… Chính phủ đã có luật yêu cầu các doanh nghiệp tài sản kỹ thuật số phải đăng ký với các cơ quan quản lý tiền tệ liên bang.

Một chỉ trích về sàn tập trung là họ đi ngược lại triết lý phi tập trung của Blockchain, về bản chất là tước bỏ quyền lực của bên thứ ba. Một cái nhìn cận cảnh về lịch sử của Bitcoin và Blockchain cho thấy nhiều sự cố trong đó việc đặt niềm tin vào một sàn giao dịch tập trung đã phản tác dụng.

Mt. Gox là ví dụ rõ ràng nhất về việc sàn tập trung bị hack, vào năm 2014, sàn giao dịch đã bị đánh cắp 650.000 Bitcoin do lỗi an ninh bảo mật kém. Ngày nay, khi ngành công nghiệp trở nên quy định hơn, nhiều sàn giao dịch tập trung phải mua bảo hiểm.

Nhưng sàn phi tập trung DEX cung cấp quyền tự chủ và tùy biến hơn so với CEX

Thông qua việc sử dụng các hợp đồng thông minh, một sàn giao dịch phi tập trung (DEX) có thể hoạt động một cách tự chủ. Các hợp đồng thông minh trong DEX cho phép người mua và người bán giao dịch trực tiếp mà không cần bên thứ ba; điều này cho phép họ duy trì tinh thần phi tập trung của blockchain.

Các DEX khá mới và vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng khối lượng giao dịch tiền kỹ thuật số; Tuy nhiên, hai năm trở lại đây trở nên phổ biến hơn. Sàn IDEX hiện là Ứng dụng phi tập trung (dApp) lớn nhất trên mạng Ethereum.

Mặc dù các giao dịch được phân cấp, các DEX vẫn có một cơ quan tập trung giám sát hoạt động của nó. Một nhóm các nhà phát triển và xây dựng sàn là cần thiết để viết các dApps phức tạp được yêu cầu để tạo điều kiện cho các giao dịch phi tập trung. DEX vẫn tính phí cho việc sử dụng sàn, mặc dù thường ít hơn so với các đối tác tập trung của họ.

Một lợi ích cho một số người là chủ phát hành các token từ ICO, họ thường tìm đường đến DEX trước khi đến sàn tập trung. So với DEX, các sàn giao dịch tập trung đòi hỏi mức độ phát triển kỹ thuật cao hơn trước khi họ có thể tích hợp một cách an toàn một đồng tiền mới này vào sàn của họ.

DEX cũng yêu cầu người dùng phải có mức độ hiểu biết cao hơn và kinh nghiệm nhiều hơn khi sử dụng và có thể không thích hợp với những người mới bắt đầu tìm hiểu cách sử dụng tiền kỹ thuật số. Dịch vụ hỗ trợ khách hàng và giao diện của DEX cũng không thân thiện với người dùng như trên các sàn giao dịch tập trung, hoặc các chức năng sàn chẳng hạn như giao dịch ký quỹ cũng chưa có.

Một rào cản mà một số DEX phải đối mặt trên con đường áp dụng rộng rãi là họ chỉ có thể giao dịch token có nguồn gốc từ nền tảng của họ.

Ví dụ, một DEX chạy trên mạng Ethereum chỉ có thể cung cấp các token giao dịch dựa trên Blockchain Ethereum trong danh sách tài sản có thể giao dịch của họ. Hoán đổi nguyên tử, Atomic swaps cho phép tiền kỹ thuật số dễ dàng chuyển từ blockchain này sang blockchain tiếp theo, cuối cùng có thể cho phép tạo ra các DEX cung cấp nhiều loại tài sản lớn hơn ngoài nền tảng mà nó được phát triển. Cũng có các DEX như BlockDX đã có kế hoạch hỗ trợ thêm nhiều chức năng bổ sung.

DEX cũng có khối lượng giao dịch ít hơn nhiều so với các sàn truyền thống, có lẽ do giao diện người dùng hơi khó dùng và thiếu sự đa dạng giữa các cặp giao dịch.

Binance cũng đã launch Dex của mình vào đầu năm 2019 – nhưng bị cho là chưa phân cấp hoàn toàn như một Dex thực thụ

Kết luận: Nên chọn tập trung hay không tập trung?

Khi nói đến sàn giao dịch, có nhiều lý lẽ hợp lý cho việc tập trung hóa cũng như có những lý lẽ đi ngược lại. Sàn rất giống với các loại tiền kỹ thuật số khác nhau mà họ giao dịch, mỗi loại có các thuộc tính duy nhất, cũng như ưu và nhược điểm.

Đến đây, bạn sẽ phải tự đưa ra quyết định cho mình, giống như bất kỳ công cụ nào tùy thuộc vào sở thích cá nhân. Các sàn này suy cho cùng cũng tương hỗ lẫn nhau, sàn tập trung CEX như một cầu nối cho việc chuyển đổi tiền pháp định fiat qua tiền kỹ thuật số, còn DEX thì cho các token chưa được liệt kê trên các sàn giao dịch lớn.

Còn các new user chưa quen và có kinh nghiệm nhiều, bạn được khuyên vẫn nên chọn sàn tập trung CEX và giao dịch số lượng nhỏ vì giao diện thân thiện và hỗ trợ dễ dàng hơn so với DEX!

Tham khảo: news.coinsquare.com