Khái niệm trao đổi 2 loại coin khác Blockchain xuất hiện manh nha từ năm 2012 nhưng mãi đến tháng 5 năm 2013 mới được xem là một bước đột phá, Tler Nolan là người đầu tiên đưa ra đầy đủ về quy trình hoán đổi nguyên tử Atomic swaps, và ông được công nhận rộng rãi là người phát minh ra các giao dịch hoán đổi nguyên tử.

Thông thường, nếu hai bên muốn trao đổi giữa hai loại tiền kỹ thuật số, như Bitcoin và Litecoin, không có cách nào để làm điều này mà không sử dụng bên thứ ba như sàn giao dịch hoặc chợ P2P hoặc chỉ trao đổi với những người mà bạn thật sự thân quen.

Vấn đề cố hữu trong công nghệ Blockchain là không có cách nào để hoàn tác một giao dịch. Nếu bạn quyết định đổi cho ai đó một số Litecoin của bạn lấy một số Bitcoin của họ, một khi bạn đã gửi Litecoin và họ định lừa bạn không gửi BTC lại, và bạn thì không thể làm gì để lấy lại được Litecoin. Điều này đặt người gửi tiền trước ở một vị thế vô cùng bất lợi.

Giải pháp cho vấn đề này là sử dụng bên thứ ba. Và sàn giao dịch sẽ đóng vai trò trung gian hòa giải giữa các bên và đảm bảo hai bên hoàn thành giao dịch mà không có ai mất tiền.

Vấn đề là khi sử dụng sàn giao dịch, đòi hỏi mọi người phải gửi tiền của họ lên sàn giao dịch trước. Điều này lại đặt ra một số vấn đề nữa, là rủi ro bảo mật sàn và tài khoản, mất thời gian và có phí liên quan. Chưa kể đến việc sàn lừa đảo xuất hiện rất nhiều trong thời gian gần đây.

Các vấn đề tồn tại với sàn giao dịch tập trung

Giả sử Alice có Bitcoin và muốn bán đổi lấy Litecoin. Tương tự, chúng ta có Bob, người có Litecoin nhưng muốn đổi lấy Bitcoin. Thông thường là cả hai sẽ phải lên sàn tập trung, bán tiền điện tử của họ và mua tiền điện tử khác. Tuy nhiên, có nhiều người luôn e ngại các sàn giao dịch này.

Cex luôn là hũ mật ong dụ Hacker

Sàn tập trung luôn tiềm ẩn nguy cơ bị hack. Ví dụ nối tiếng nhất trong các vụ hack sàn là Coincheck, sàn đã bị hack với tổng giá trị 550 triệu đô la bằng NEM. Nhưng điều tệ nhất là vụ hack này khiến người dân ở Nhật Bản trở nên sợ tiền điện tử hơn, trước đó Nhật được xem là rất thân thiện và cởi mở với tiền điện tử.

Lỗi do cách quản lý

Vụ hack Mt.Gox chấn động lịch sử với tổng giá trị 500 triệu USD đã bị cướp, trách nhiệm do năng lực quản lý của CEO Max Karpeles. Như Andreas Anatopoulos đã nói:

“Sàn giao dịch trực tuyến tập trung (Mt. Gox) là một rủi ro hệ thống đối với Bitcoin, một cái bẫy chết người đối với các nhà giao dịch và một tổ chức được điều hành bởi những người không biết họ đang làm gì”.

Không ứng phó được khi nhu cầu về khối lượng giao dịch tăng cao

Sàn không thể ứng phó khi nhu cầu khối lượng GD thay đổi, đặc biệt là khi nhu cầu tăng đột ngột. Bạn có biết tại sao giá trị của BCH giảm gần một nửa vào ngày 12 tháng 11 năm 2017 không?

Hóa ra, do nhu cầu giao dịch tăng quá nhanh khiến hầu hết các sàn giao dịch không thể ứng phó kịp thời. Ví dụ như sàn Bithumb lúc đó đã bị gián đoạn hệ thống trong vòng 90 phút – sàn bị tê liệt ngừng hoạt động và mất 60.000 BTC về khối lượng.

Phải tuân theo các quy định của chính phủ

Bởi vì các sàn giao dịch tập trung được đăng ký hoạt động kinh doanh ở các quốc gia cụ thể, nên sẽ phải chịu sự giám sát và tuân thủ theo luật điều chỉnh của các quốc gia này.

Vì những lý do đã nêu ở trên, nhiều người xem sàn tập trung không phải là cách lý tưởng để tiếp tục con đường phát triển cho tiền điện tử.

Không cần bên thứ ba để giao dịch BTC và LTC với Atomic swaps

Với công nghệ Atomic swaps, việc phải đặt niềm tin được loại bỏ khi bạn phải giao dịch trong một hệ thống mà nó không đáng tin cậy.

Bạn đồng ý gửi 218 LTC, và 1 trader khác đồng ý gửi lại tương ứng 1 BTC

Sau đó, bạn sẽ gửi 218 Litecoin, nhưng cùng với số Litecoin của mình, bạn cũng gửi một dãy số được tạo ngẫu nhiên gọi là hàm băm.

Nguồn hình: Binance

Trader đó cũng gửi giao dịch 1 Bitcoin của anh ta cùng với hàm băm của riêng mình.

Khi cả hai người nhận cùng xem hàm băm của đối phương, xác nhận số tiền đã hứa được gửi, mạng sẽ được thông báo và giao dịch được hoàn thành.

Với công nghệ hiện tại, hai bên có thể thực hiện hoán đổi nguyên tử mà không cần sử dụng Blockchain, và đây được gọi là hoán đổi nguyên tử ngoài chuỗi, nghĩa là quá trình này không được nhúng vào chính code Blockchain mà nằm trên side của nó.

Các nhà phát triển hiện đang làm việc để thực hiện các giao dịch hoán đổi nguyên tử – còn gọi là trên chuỗi on-chain hoặc chuỗi chéo cross-chain atomic swaps, đây là cách để chuyển tiền kỹ thuật số từ chuỗi này sang chuỗi khác trên blockchain một cách nhanh nhất.

On-Chain và Off-Chain Atomic Swaps – Hoán đổi nguyên tử trên chuỗi và ngoài chuỗi

Hoán đổi nguyên tử trên chuỗi

Hoán đổi nguyên tử trên chuỗi on-chain sẽ cho phép các loại tiền điện tử khác nhau hoạt động cơ bản như một. Trong một trao đổi nguyên tử trên chuỗi, nếu bạn bán chiếc xe của mình với giá 1 Bitcoin và người muốn mua lại có 218 Litecoin, người này có thể thanh toán bằng Litecoin và bạn sẽ nhận được 1 Bitcoin.

Trước đây, người muốn mua sẽ phải chuyển 218 LTC thành BTC rồi mới chuyển BTC cho bạn để mua chiếc xe đó được, điều này sẽ mất thời gian và người đó sẽ mất một phần Litecoin của mình để giao dịch và mất phí trao đổi.

Những gì Decred và Litecoin đạt được là một sự hoán đổi nguyên tử trên chuỗi. Giao dịch hoán đổi trên chuỗi diễn ra trên cả hai loại blockchain. Để thực hiện điều này, cả hai loại tiền tệ phải:

  • Hỗ trợ HTLC (hợp đồng timelock hàm băm)
  • Có cùng thuật toán băm

Hoán đổi ngoài chuỗi off-chain

Mặt khác, trao đổi ngoài chuỗi, cho phép bạn thực hiện các giao dịch hoán đổi nguyên tử bên ngoài Blockchain. Những điều này về cơ bản diễn ra trên những gì thường được gọi là lớp 2, Bitcoin và Litecoin tham gia vào hoạt động hoán đổi nguyên tử ngoài chuỗi đầu tiên vào tháng 11 năm 2017 bằng cách sử dụng Lightning Network.

Atomic swaps mở ra kỷ nguyên mới cho Blockchain

Ưu điểm của hoán đổi nguyên tử

Khả năng tương tác giữa các loại tiền điện tử khác nhau là một vấn đề lớn ngay cả tại thời điểm này. Hoán đổi nguyên tử sẽ giúp người dùng sở hữu các đồng tiền khác nhau có thể tương tác với nhau.

Atomic swaps làm cho hệ sinh thái tiền điện tử trở thành loại tiền bất khả tri. Bởi vì những người giữ những loại tiền điện tử khác nhau giờ đây sẽ có thể tương tác với nhau, nên nhiều khả năng mọi người sẽ cởi mở hơn trong việc đa dạng hóa danh mục tài sản của họ thay vì chỉ phụ thuộc vào một vài đồng tiền.

Hoán đổi nguyên tử sẽ mở ra kỷ nguyên mới cho các sàn phi tập trung đáng tin cậy và không có thu phí.

Sàn Cex được tập trung hóa và do đó trở thành tâm điểm cho một loạt các cuộc tấn công an ninh mạng. Hoán đổi nguyên tử loại bỏ sự cần thiết phải có bên thứ 3 và thực hiện giao dịch trực tiếp nhất có thể.

Ngoài các vấn đề bị hack, sàn tập trung cũng bị nghi ngờ về khả năng bảo trì nội bộ và tham nhũng. Khi sàn phải bảo trì ví hay việc rút tiền bị vô hiệu hóa, đây đặc biệt là hai vấn đề lớn khiến bạn không thể nào rút tiền ra khi bạn cần. Hoán đổi nguyên tử sẽ cung cấp cho bạn toàn quyền kiểm soát tiền của bạn.

Giao dịch trực tiếp từ ví sang ví điển hình cho mô hình phi tập trung phân cấp ở hình thức tinh khiết nhất. Sàn giao dịch thì luôn phải tuân theo các quy định của chính phủ và làm cho toàn bộ quá trình giao dịch ngày càng tập trung hóa hơn.

Vì trao đổi nguyên tử kết nối trực tiếp hai ví với nhau, nó loại bỏ tất cả các bước và xác nhận theo yêu cầu như trên các sàn tập trung. Nên với Atomic Swaps thì giao dịch sẽ thực hiện nhanh hơn.

Một trong những tính năng nổi trội và thú vị của chuyển chuỗi chéo cross swap là loại bỏ các bước GD qua token/coin trung gian (tùy cặp GD mà sàn cung cấp). Ví dụ, nếu bạn có LTC và muốn mua Decred trên sàn GD thông thường, bạn sẽ phải bán LTC của mình để lấy BTC và sau đó mua token Decred bằng BTC.

Thông qua các giao dịch hoán đổi nguyên tử, bạn có thể thực hiện giao dịch này trong một lần. Sàn thường thu rất nhiều phí GD và các loại phí khác, đặc biệt là khi bạn rút tiền về ví riêng của bạn. Một số sàn còn có cơ cấu phí khiến cho người dùng không thể hiểu nổi.

Hạn chế của hoán đổi nguyên tử Atomic Swaps

Tính ứng dụng rộng rãi

Hạn chế đầu tiên mà các giao dịch hoán đổi nguyên tử phải đối mặt là 3 điều kiện cần phải được đáp ứng cho 2 loại tiền điện tử để có thể tham gia được vào các giao dịch hoán đổi nguyên tử.

  1. Các loại tiền điện tử phải có thuật toán băm vốn có của cả hai
  2. Cả hai loại tiền điện tử phải có khả năng khởi tạo các hợp đồng timelock hàm băm
  3. Phải có chức năng lập trình chuyên ngành.

Hiện tại, những đặc điểm này sẽ hạn chế nhiều loại tiền điện tử có thể tham gia thực sự vào các giao dịch hoán đổi này.

Tuy nhiên, đó vẫn chưa phải là điều tệ hại nhất.

Vì thật không may là nó cũng sẽ giới hạn số lượng tổ chức và người dùng có thể thử nghiệm với công nghệ này. Điều mà sẽ khiến đại chúng phải mất khá nhiều thời gian để làm quen với công nghệ mới này!

Tốc độ

Ở trên, tốc độ giao dịch đã được liệt kê là một trong những lợi thế, nhưng ở đây lại có vấn đề khác.

Trong lần lặp hoán đổi hiện tại, công nghệ Atomic swaps vẫn cần phải tinh chỉnh và tăng cường hàng tấn lần trước khi nó trở nên đủ nhanh để có thể xử lý dữ liệu có khối lượng lớn. Nhưng phần này Lightning Network có thể giúp ích và hỗ trợ được hoán đổi nguyên tử.

Thiếu khả năng tương thích

Đúng là có nhiều loại ví sắp ra mắt sẽ áp dụng công nghệ hoán đổi nguyên tử, tuy nhiên, thực tế vẫn là tổng số ví và sàn tương thích vẫn còn rất thấp. Sự hỗ trợ nhiều hơn từ phía các sàn giao dich sẽ hứa hẹn cho việc sử dụng và nghiên cứu công nghệ này trên quy mô rộng lớn hơn.

Lời kết

Thiếu khả năng mở rộng và khả năng tương tác là hai trong số những vấn đề lớn nhất mà thế giới tiền điện tử đang phải đối mặt vào lúc này. Với hoán đổi nguyên tử, chúng ta có một giải pháp có thể nhắm trúng hai đích với một mũi tên.

Đây là một công nghệ có tiềm năng đưa chúng ta đến giai đoạn tiếp theo của sự phát triển ngành tiền điện tử. Hy vọng rằng nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu và sự áp dụng rộng rãi sẽ xảy ra trong tương lai gần.

Tham khảo: blockgeeks.com